พินัยกรรมพิมพ์ได้ไหม ต้องมีพยานกี่คน (มาตรา 1656)

ได้ พินัยกรรมไม่จำเป็นต้องเขียนด้วยลายมือเสมอไป หากเลือกทำเป็นพินัยกรรมแบบธรรมดาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1656 ก็สามารถพิมพ์เนื้อหาด้วยคอมพิวเตอร์หรือพิมพ์ดีดได้ ข้อสำคัญไม่ได้อยู่ที่ว่าพิมพ์หรือเขียน แต่อยู่ที่ต้องทำให้ครบองค์ประกอบที่กฎหมายกำหนด โดยเฉพาะเรื่องวันเดือนปี การลงลายมือชื่อ และการมีพยานรับรองอย่างถูกต้อง

นี่คือเหตุผลว่าทำไมพินัยกรรมแบบพิมพ์จึงเป็นทางเลือกที่สะดวกและอ่านง่ายสำหรับหลายคน อย่างไรก็ตาม แม้เนื้อหาจะพิมพ์ได้ แต่ “ลายมือชื่อ” ของผู้ทำพินัยกรรมและพยานต้องเป็นการลงลายมือชื่อจริง ไม่ใช่พิมพ์ชื่อ การจัดทำพินัยกรรมแบบพิมพ์จึงต้องพิมพ์เนื้อหาให้เรียบร้อยก่อน แล้วจึงลงลายมือชื่อต่อหน้าพยานตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด เพื่อให้พินัยกรรมสมบูรณ์และมีผลบังคับได้

พินัยกรรมแบบธรรมดาตามมาตรา 1656 กำหนดให้ต้องมีพยานอย่างน้อย 2 คน โดยผู้ทำพินัยกรรมต้องลงลายมือชื่อไว้ต่อหน้าพยานทั้งสองคนพร้อมกัน และพยานทั้งสองต้องลงลายมือชื่อรับรองลายมือชื่อของผู้ทำพินัยกรรมไว้ในขณะนั้น การมีพยาน 2 คนที่อยู่พร้อมกันขณะลงลายมือชื่อจึงเป็นเงื่อนไขสำคัญ หากทำไม่ครบขั้นตอนนี้ พินัยกรรมอาจไม่สมบูรณ์

นอกจากจำนวนพยานแล้ว กฎหมายยังกำหนดคุณสมบัติของผู้ที่จะเป็นพยานด้วย บุคคลบางประเภทเป็นพยานในพินัยกรรมไม่ได้ เช่น ผู้ที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ บุคคลวิกลจริตหรือคนไร้/เสมือนไร้ความสามารถ และที่สำคัญคือผู้รับทรัพย์ตามพินัยกรรมหรือคู่สมรสของผู้รับทรัพย์นั้นไม่ควรเป็นพยาน เพราะอาจกระทบต่อการได้รับทรัพย์ ดังนั้นควรเลือกพยานที่เป็นบุคคลภายนอกที่ไม่มีส่วนได้เสียในพินัยกรรม

พินัยกรรมที่ทำได้มีหลายแบบ สองแบบที่คนทั่วไปมักเปรียบเทียบคือ แบบธรรมดา (มาตรา 1656) กับแบบเขียนเองทั้งฉบับ (มาตรา 1657) แบบธรรมดาพิมพ์เนื้อหาได้ แต่ต้องมีพยาน 2 คน ส่วนแบบเขียนเองทั้งฉบับ ผู้ทำต้องเขียนข้อความทั้งหมด วันเดือนปี และลงลายมือชื่อด้วยลายมือของตนเองทั้งฉบับ ซึ่งข้อดีคือไม่ต้องมีพยาน แต่ข้อจำกัดคือห้ามพิมพ์ ต้องเขียนด้วยมือจริงทั้งหมด

การเลือกแบบจึงขึ้นอยู่กับความสะดวกและสถานการณ์ หากต้องการเอกสารที่อ่านง่าย จัดรูปแบบเรียบร้อย และมีพยานรับรอง แบบธรรมดาที่พิมพ์ได้เป็นทางเลือกที่ดี ทั้งนี้ไม่ว่าจะเลือกแบบใด ควรทำให้ครบองค์ประกอบตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด เพราะพินัยกรรมที่ทำผิดแบบอาจเสียเปล่า ผู้ที่ต้องการจัดทำพินัยกรรมสามารถใช้แบบฟอร์มพินัยกรรมของ Sakao เป็นโครงตั้งต้น แล้วดำเนินการลงลายมือชื่อต่อหน้าพยานให้ถูกต้อง หากทรัพย์สินซับซ้อนควรปรึกษาทนายเพิ่มเติม